top of page

Kahve Nasıl Yetişir?

Kahve, Rubiaceae familyasının Coffea cinsinden bir ağaç türüdür. İlk ekilen tohumdan yaklaşık 3 yıl sonra kırmızı kirazı andıran meyveler vermeye başlar. 30 veya 40 yıl boyunca meyve verebilme özelliğine sahiptir. Doğal haliyle 8-10 metreye kadar uzayabilen kahve ağacı, yetiştirilmesi sırasında meyvelerinin kolay toplanabilmesi için her yıl yapılan değişik budama yöntemleri ile boyu 4-5 metre de tutulmaya gayret gösterilir.


Kahve ağacının kökleri 20-25 km uzayabilir ve bir ağacın emici yüzeyi 400 ila 500 m2 arasında değişebilir. Zemine paralel olarak büyüyen dikey kökler, musluk kökleri ve yan kökler mevcuttur. Tapa kökleri toprak yüzeyinin 30-45 cm altında uzanmaz. Genellikle yatay olarak ortaya çıkan ancak aşağıya doğru bakan dört ila sekiz eksenel kökle karşılaşılabilir. Yan kökler gövdeden 2 m uzayabilir. Besleyici kökünün yaklaşık %80-90'ı toprağın ilk 20 cm'sindedir ve kahve ağacının gövdesinden 60-90 cm uzaklıktadır. Bununla birlikte Nutman, en büyük kök konsantrasyonunun 30 - 60 cm derinlikte olduğunu belirtir.


Kök sistemleri toprağın türü ve toprağın mineral içeriğinden büyük ölçüde etkilenir. Kalın ve güçlü olması için, kahve kökleri yeterli miktarda azot, kalsiyum ve magnezyum kaynağına ihtiyaç duyar. Dikim sırasında, ana dikey kökler genellikle yatay köklerin büyümesini teşvik etmek için kesilir kök budaması yapılır ki, dikimden sonra bitkinin suya daha iyi ulaşmasını ve beslenmesini sağlar.


Kahve ağaçlarının yaprak yüzeyi türlere, sağlık durumuna, güneşlenme seviyelerine ve diğer birçok faktöre göre değişir. Başlıca ticari çeşitlerde C. arabica ve C. canephora, yapraklar genellikle ince, parlak ve mumlu, eliptiktir formda ve göze çarpan damarlı. Genellikle dalda birbirine zıt çiftler halinde büyürler. Bu iki tür arasında temel fark, Coffea arabica yapraklarının parlak, koyu üst yüzeyi ile daha küçük olması, Coffea canephora yapraklarının rengi ise daha hafif, daha az mumsu, daha büyük ve biraz dalgalı olmasıdır.



Çiçekler beyaz renkli ve kokuludur. Çiçeğin ömrü 2 saattir. Meyve bağladıktan 14 gün sonra kurur ve dökülür. Rüzgarla tozlanırsa da bazen böceklerde tozlanmaya yardımcı olabilir. Arabica türü kendi kendini tozlayıp döllerken, . Robusta türünde yabancı tozlanma gerekir. Çiçeklenme 2 ay sürer. Bu nedenle ağaç üzerinde 5-6 ay sürekli değişik dönemlerde oluşmuş farklı renklerde meyveler görülür.


Meyveler genelde 3 cm uzunluğundadır. Yeşil renkte oluşan meyveler olgunlaştıkça renk değiştirir, sarı-turuncu-kırmızı ve koyu kırmızı renk alır. Çiçeklenmeden hasada kadar geçen süre 8 aydır.


Yumurtalık iki bölmelidir. Çekirdeklerin birbirine bakan tarafları düz, dış tarafları yuvarlaktır. Arabica türünün çekirdekleri daha uzun ve daha iridir. Robusta türünün ise daha yuvarlak daha kısadır.


Kahvenin istemiş olduğu sıcaklık dereceleri optimum 18-22 ºC, minimum 10 ºC, maksimum ise 30-35ºC dir. Bunun dışındaki sıcaklıklarda büyük ölçüde gelişme geriler, ürün kayıpları ve olgunlaşmada gecikme görülürken, 0ºC nin altındaki sıcaklıklarda bitki ölür. Kahve yetiştiriciliği için en uygun yıllık yağış miktarı 1750-2000 mm’dir. Ancak bu yağışın miktarından çok dağılımı önemlidir. Yıl boyunca serin ve kurak mevsimle, sıcak yağışlı mevsimin birbirini izlemesi gerekir. Serin ve kurak mevsimde meyvelerin derimi ve kurutulması sağlanır. Bitki dinlenmededir, meyve gözü oluşur yağışın gelmesi ile birlikte ağaçta su basıncı olur dinlenme kırılır ve çiçeklenme, meyve tutumu ve vejetatif gelişme hızlı bir şekilde meydana gelir. Çok sıcak tropik bölgelerde 1000-2000 m yüksekliklerde kahve yetiştirilmekte, ormandan açılan alanlar tercih edilmektedir. Bazı bölgelerde gölge ağaçları altında yetiştiricilik beraber malçlama yapılmaktadır. Çiçeklenme, meyve tutumu ve olgunlaşma döneminde yağışlar yetersizse sulama yapılmalıdır.


Kahve yetiştiriciliği yapılan topraklar, derin, geçirgen, hafif bünyeli, organik maddece zengin olmalıdır. Toprak pH Aralığı 4.2-5.1 arası ideal olmakla beraber en fazla 6.0-6.5 olmalıdır.


Kahve ağaçları Dünya’da üç farklı şekilde yetiştirilmektedir. Brezilya ve Kenya gibi blgelerde kahveler açıkta (gölgesiz) kapama bahçe şeklinde yetiştirilirken, diğer ülkelerde genelde orta boylu (yarı gölgeli) ve uzun boylu (gölgeli) orman ağaçlarının altında yetiştirilir. Özelikle muz yetiştiriciliğinin yapıldığı ülkelerde muzla beraber yetiştirilmektedir. Klimakterik yönden gölgeleme, kahve ağaççıklarının ısısının düzensiz değişimlerini azaltır ve ağaççıkları dona karşı ve soğuk rüzgarlara karşı korunmasını sağlar. Toprak üzerinde ise, erozyon kontrolü, toprağa organik madde temini, yaprakların yeşil gübre olarak toprağa karışması ve özelikle toprak işleme masraflarının azaltılarak olumlu yönde katkılar sağlar.



KAYNAKLAR

Anonim 1981. Tarım Bakanlığının görüş yazısı.

Anonim 2017. www.fao.org

Anonim 2018. Arabica Coffee Varieties katalog. Fauchere, A. 1927. Lecafe, socite d’Editions, Paris. 171 s. De Geus, J. G. 1973. Fertilize guide for the Tropics and Subtropics, Centre Etude de l’azote, Bleicherweg 33, CH-8002 Zurich, s. 440-473. Green, E.C. M. 1974. Nursery Practices, Farming in South Africa, Coffee Series D.1, 4 s.

31 görüntüleme0 yorum

Son Yazılar

Hepsini Gör

Comments


bottom of page